Γράφει ο:
Γράφει ο Κωνσταντίνος Χαλκιάς
Ειδικός Παθολόγος, Επιστημονικά Υπεύθυνος – Διευθυντής Παθολογικού Τμήματος Αθηναϊκής Κλινικής, Αναπληρωτής Διευθυντής Ιατρικής Υπηρεσίας Αθηναϊκής Κλινικής, Πρόεδρος Επιτροπής Νοσοκομειακών Λοιμώξεων
Κάθε χειμώνα, η γρίπη και οι ιώσεις του αναπνευστικού επανέρχονται δυναμικά, επηρεάζοντας την καθημερινότητα μικρών και μεγάλων. Η ενίσχυση του ανοσοποιητικού συστήματος αποτελεί βασικό σύμμαχο στην πρόληψη και την ταχύτερη ανάρρωση.
Γνωστοί παράγοντες που μειώνουν την άμυνα του οργανισμού στις λοιμώξεις είναι το κάπνισμα, η κατάχρηση οινοπνεύματος, η έλλειψη άσκησης, η προχωρημένη ηλικία, το άγχος, αλλά και η κακή ρύθμιση χρόνιων παθήσεων, όπως ο σακχαρώδης διαβήτης, οι καρδιοπάθειες και οι παθήσεις του αναπνευστικού συστήματος. Στους παράγοντες αυτούς σημαντικό ρόλο διαδραματίζει και η κακή διατροφή, τόσο ποσοτικά, λόγω ανεπαρκούς πρόσληψης ενέργειας και μακροθρεπτικών συστατικών, όσο και ποιοτικά λόγω έλλειψης συγκεκριμένων μικροθρεπτικών συστατικών, δηλαδή βιταμινών και ιχνοστοιχείων.
Μελέτες σε ανθρώπους και ζώα έχουν δείξει ότι όλες οι μορφές ανοσίας μπορούν να επηρεαστούν από διατροφικές ελλείψεις, αλλά και ότι η διόρθωσή τους με την αλλαγή κακών διατροφικών συνηθειών ή, όταν αυτό δεν είναι εφικτό, μέσω στοχευμένης χορήγησης διατροφικών συμπληρωμάτων, μπορεί να συμβάλει στην αποκατάσταση της ανοσοποιητικής λειτουργίας και την αντοχή στις λοιμώξεις.
Συγκεκριμένα:
- Οι βιταμίνες A, C, E και ο ψευδάργυρος ενισχύουν τη λειτουργία του φραγμού του δέρματος και των βλεννογόνων.
- Μαζί με τις βιταμίνες Β6, Β12, D, το Φυλλικό οξύ και το Σελήνιο υποστηρίζουν τις δράσεις της κυτταρικής ανοσίας, όπως τη φαγοκυττάρωση από τα μακροφάγα.
- Τα περισσότερα από τα παραπάνω μικροθρεπτικά συστατικά, εκτός από τη Βιταμίνη C και το Σίδηρο, είναι απαραίτητα για την παραγωγή αντισωμάτων από τα Β λεμφοκύτταρα (χυμική ανοσία).
- Τα απαραίτητα αμινοξέα, τα Ω3 λιπαρά και τα προβιοτικά υποστηρίζουν έμμεσα την αποκατάσταση του οργανισμού μετά από μια λοίμωξη.
Βιταμίνες και ιχνοστοιχεία με ρόλο στις αναπνευστικές λοιμώξεις
Ιδιαίτερη σημασία στην πρόληψη και την έκβαση των αναπνευστικών λοιμώξεων έχουν:
- Η Βιταμίνη Α, που την προσλαμβάνουμε ως προσχηματισμένη βιταμίνη από το αυγό, το ψάρι, το συκώτι και τα γαλακτοκομικά, ενώ η πρόδρομη μορφή της (β-καροτένιο) περιλαμβάνεται σε λαχανικά όπως καρότα, γλυκοπατάτα, κολοκύθα, ντομάτα, σπανάκι και σε φρούτα όπως αχλάδι, βερίκοκο και μάνγκο.
- Η Βιταμίνη C, που την προσλαμβάνουμε από τα εσπεριδοειδή (ιδίως το πορτοκάλι) αλλά και από άλλα φρούτα, όπως ακτινίδιο και φράουλα, ή από λαχανικά, όπως κόκκινες πιπεριές, κουνουπίδι, μπρόκολο, θυμάρι και μαϊντανό. Μια ανασκόπηση μεγάλου αριθμού μελετών κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η χορήγηση μεγαλύτερης δόσης από 1 g/ημέρα δεν είχε κάποια ευνοϊκή επίδραση στη συχνότητα εμφάνισης αναπνευστικών λοιμώξεων, ωστόσο παρείχε όφελος στη διάρκεια και τη σοβαρότητα των συμπτωμάτων.
- Η Βιταμίνη D, που έχει αποδειχθεί ότι μειώνει την επίπτωση της γρίπης και του κοινού κρυολογήματος. Περιέχεται στο φυσικό μουρουνέλαιο και στα λιπαρά ψάρια, όπως σαρδέλες καθώς και στα γαλακτοκομικά, αλλά παράγεται κυρίως από το δέρμα μας κατά την έκθεσή του στην ηλιακή ακτινοβολία.
- Η βιταμίνη Ε, μια αντιοξειδωτική βιταμίνη, που φαίνεται ότι μειώνει την ένταση των συμπτωμάτων. Βρίσκεται στα φυτικά έλαια, σε καρπούς με κέλυφος, όπως αμύγδαλα, φιστίκια, φουντούκια, σε σπόρους, όπως ηλιόσπορους, σε πράσινα φυλλώδη λαχανικά, όπως σπανάκι και μπρόκολο.
- Το Φυλλικό οξύ που βρίσκεται σε όσπρια, όπως φακές, φασόλια, ρεβίθια, στα σκούρα πράσινα λαχανικά, όπως σπανάκι, μπρόκολο και σπαράγγια, σε φρούτα, όπως πορτοκάλια και αβοκάντο, σε αυγά και σε ξηρούς καρπούς, όπως φιστίκια.
- Το Σίδηρο, τον Ψευδάργυρο και το Σελήνιο που μειώνουν την ένταση και τη διάρκεια των συμπτωμάτων. Υπάρχουν τόσο σε ζωικά τρόφιμα, όπως κρέας, αυγά και θαλασσινά όσο και σε τρόφιμα φυτικής προέλευσης όπως όσπρια, δημητριακά ολικής αλέσεως, φιστίκια, καρύδια, ηλιόσπορους και κολοκυθόσπορους.
Άλλες τροφές, τέλος, που μπορούν να ενισχύσουν τις αμυντικές μας ικανότητες ενάντια στις αναπνευστικές λοιμώξεις είναι το σκόρδο, με την αντιμικροβιακή δράση της ουσίας αλισίνης που περιέχει, η εχινάκεια, φυτό με αντιμικροβιακή και αντικαταρροϊκή δράση, το μέλι με τις αντιβακτηριδιακές του ιδιότητες, καθώς και τα γαλακτοκομικά προϊόντα που έχουν υποστεί ζύμωση με προβιοτικούς μικροοργανισμούς, όπως γιαούρτι και κεφίρ, που εφοδιάζουν τον οργανισμό με ευεργετικά βακτηρίδια που καταπολεμούν τους διάφορους ιούς.
Δεν πρέπει να ξεχνάμε, ωστόσο, ότι η πιο αποτελεσματική παρέμβαση για την προστασία των ευάλωτων ομάδων από σημαντικές λοιμώδεις παθήσεις είναι ο εμβολιασμός (ετησίως το αντιγριπικό εμβόλιο και το εμβόλιο του COVID-19, εφάπαξ το νέο εικοσαδύναμο αντιπνευμονιοκοκκικό εμβόλιο και εμβόλιο κατά του ιού RSV, όπου ενδείκνυνται).
Εκτός των εμβολίων, κρίσιμη για την αποφυγή διασποράς όλων των λοιμώξεων που μεταδίδονται μέσω του αναπνευστικού είναι η αποφυγή του στενού συγχρωτισμού, ιδίως σε κλειστούς χώρους, αλλά και η χρήση μάσκας προσώπου, όπου προβλέπεται, όπως και το προσεκτικό πλύσιμο των χεριών μας με σαπούνι ή αντισηπτικό.
